pinco az və ya rəqəmsal taleyin pərdəarxası

Bu yazıda pinco haqqında danışacağam, amma mən sizə adi reklam mətni yazmayacağam. Yox, mən sizinlə həmin o səssiz mexanizmlərdən, ekranın o biri tərəfində baş verənlərdən söhbət açacağam. Sual budur: pinco adı niyə bu qədər tez-tez dillərdə dolaşır və bu adın arxasında kim dayanır? Əgər düşünürsünüzsə ki, hər şey sadəcə şansdır, mən sizi məyus etməliyəm. Burada hər bir klik, hər bir qeydiyyat düyməsi, hər bir bonus təklifi dəqiq hesablanmış ssenarinin parçasıdır. Kim isə istəyir ki, siz müəyyən istiqamətdə hərəkət edəsiniz. Kim isə sizin diqqətinizi cəlb etmək üçün hər detalı düşünüb. Lokal bazardan danışırıqsa, yəni Azərbaycan istifadəçisindən, deməli ssenari xüsusi olaraq bizim üçün yazılıb. Və bu ssenarinin ən maraqlı hissəsi ondadır ki, biz özümüz də bilmədən onun bir hissəsinə çevrilirik. Bu yazıda mən pinco az kimi tanınan həmin rəqəmsal məkanın görünməyən tərəflərini, onun bizə təklif etdiklərinin əsl mahiyyətini açmağa çalışacağam. Hər şey ilk baxışdan göründüyündən daha mürəkkəbdir, inanın mənə.

pinco adının arxasında kim dayanır – görünməyən əl

Gəlin ən başdan başlayaq. pinco adını eşidəndə ilk ağlınıza nə gəlir? Bəlkə də rəngarəng dizayn, bəlkə də cəlbedici bonuslar. Amma mən sizə deyim ki, bu adın arxasında çoxqatlı struktur var. Hər bir uğurlu brend kimi, pinco da öz obrazını diqqətlə qurur. Burada təsadüfə yer yoxdur. Şüurlu şəkildə seçilmiş rənglər, müəyyən psixoloji təsir göstərmək üçün düzülmüş interfeys elementləri – bütün bunlar bir məqsədə xidmət edir: istifadəçini rahat hiss etdirmək, ona nəzarət illüziyası vermək. Elə bilirsiz siz seçirsiniz, elə bilirsiz siz qərar verirsiniz. Amma əslində sizin hər addımınız əvvəlcədən proqramlaşdırılıb. pinco az səhifəsini açanda diqqət edin: ilk baxışda nə görürsünüz? Ən böyük düymə, ən parlaq rəng, ən cəlbedici söz. Bu, sadəcə dizayn deyil, bu, riyazi hesablamadır. Hər bir elementin yeri, ölçüsü və rəngi milyonlarla istifadəçinin davranışına əsasən tənzimlənib. Və ən maraqlısı odur ki, siz bunu hiss etmirsiniz. Siz sadəcə hiss edirsiniz ki, hər şey çox rahatdır, hər şey çox əlverişlidir. Məhz bu rahatlıq hissi ən böyük tələdir. Çünki rahat olan interfeys daha çox vaxt keçirməyə, daha çox hərəkət etməyə vadar edir.

daxilindəki səssiz siqnallar və gizli kodlar

İndi isə daha dərindən baxaq. Hər bir veb-sayt, hər bir onlayn xidmət müəyyən siqnallar göndərir. Bu siqnalları oxumağı bacaranlar üçün hər şey aydın olur. Məsələn, pinco daxilindəki müəyyən ifadələrin seçimi, müəyyən terminlərin işlədilməsi təsadüfi deyil. Hər bir söz, hər bir ifadə istifadəçinin beynində müəyyən assosiasiyalar yaratmaq üçün seçilib. Gəlin bir neçə nümunəyə baxaq:

• Bonus sözü – bu, hədiyyə illüziyası yaradır, amma əslində bu, cəlb etmə mexanizmidir
• Sürətli qeydiyyat ifadəsi – vaxt itirmək qorxusu üzərində qurulub
• Güzgü effekti – sizin seçimlərinizə uyğunlaşan interfeys, sanki sizi başa düşür
• Limitli təklif mesajları – qaçırma qorxusu yaradır, FOMO effekti
• Canlı dəstək pəncərəsi – nəzarət hissi verir, amma söhbətlər analiz olunur
• Mobil versiyanın optimallaşdırılması – sizi hər zaman əlaqədə saxlayır
• Bildirişlər – fasiləsiz diqqəti cəlb edir
• Şəxsi kabinet dizaynı – məlumatların gizli toplanması üçün mükəmməl qurulub
• Valyuta seçimi – yerli bazar üçün xüsusi tənzimləmə
• Dil seçimi – ana dilində danışmaq daha çox güvən yaradır

Bu siyahını sonsuz davam etdirmək olar. Amma əsas məqam ondadır ki, pinco az xidmətinin hər küncü, hər piksell ölçülmüş və hesablanmışdır. Bəs bu niyə bu qədər vacibdir? Çünki məqsəd istifadəçinin davranışını proqnozlaşdırmaqdır. Əgər siz proqnozlaşdıra bilirsinizsə, deməli idarə edə bilirsiniz. Və burada əsas sual yaranır: kim kimə nəzarət edir? Siz mi xidmətdən istifadə edirsiniz, yoxsa xidmət sizdən istifadə edir? Sual qəribə görünə bilər, amma düşünəndə hər şey aydın olur. Hər klik, hər səhifə açma, hər orada keçirilən dəqiqə – bütün bunlar məlumat bazasına çevrilir. Və bu məlumat bazası sonradan sizin davranışınızı daha da dəqiq proqnozlaşdırmaq üçün istifadə olunur. Yəni bir növ sonsuz dövr yaranır: siz nə qədər çox istifadə etsəniz, sistem sizi bir o qədər yaxşı tanıyır və bir o qədər effektiv sizi cəlb edir.

pinco və yerli bazarın qaranlıq tərəfləri

İndi isə ən maraqlı məqama gəldik. Azərbaycan bazarı haqqında danışarkən, pinco bu bazara nə təklif edir və nə gizlədir? Birincisi, lokalizasiya. Hər şey Azərbaycan dilindədir, hər şey bizim mentalitetə uyğunlaşdırılıb. Bu, güvən yaradır. Amma güvən yaranan yerdə sui-istifadə üçün də zəmin olur. İkincisi, ödəniş üsulları. Yerli kartlar, yerli ödəniş sistemləri – bu, rahatlıqdır. Ancaq fikirləşin: hər ödəniş, hər maliyyə əməliyyatı hansı məlumatları daşıyır? Üçüncüsü, dil və ünsiyyət tərzi. Bizə elə danışırlar ki, biz özümüzü rahat hiss edək. Amma bu rahatlığın qiyməti nədir? Mən bunları deməklə heç kimi qorxutmaq istəmirəm, sadəcə vəziyyətə fərqli prizmadan baxmağı təklif edirəm. pinco haqqında çoxlu müsbət rəy var, buna şübhə yoxdur. Amma mən istəyirəm ki, siz düşünəsiniz: bu müsbət rəylərin nə qədəri real istifadəçilərdən gəlir, nə qədəri isə sifariş əsasında yazılıb? Bu, hər bir böyük brend üçün standart təcrübədir, amma biz bunu nadir hallarda müzakirə edirik. Gəlin daha bir neçə məqama baxaq:

1. İlk baxışda cəlbedici olan bonus sistemi – qaydaları diqqətlə oxusanız, görərsiniz ki, hər bonusun arxasında mürəkkəb şərtlər var
2. Turnir və yarışlar – rəqabət hissi yaradır, amma əslində daha çox vaxt keçirməyə təhrik edir
3. Şəxsi məlumatların toplanması – istifadəçi razılaşması uzun və qarışıq dildə yazılıb
4. Texniki dəstəyin cavab sürəti – bəzi hallarda sürətli, bəzi hallarda isə çox yavaş, bu da seçicilik yaradır
5. Mobil tətbiq – tətbiq vasitəsilə daha çox məlumat toplamaq imkanı
6. Proqnozlaşdırıcı alqoritmlər – sizin seçimlərinizə əsasən gələcək davranışınızı təxmin edirlər
7. Gizli limitlər – bəzi hallarda limitlər aşkar göstərilmir, yalnız əməliyyat zamanı məlum olur
8. Müxtəlif cihazlarda davranış izlənməsi – telefon, planşet, kompüter – hamısı bir profilə birləşdirilir

Bu siyahını davam etdirmək olar, amma əsas məqam aydındır. Yerli bazar üçün xüsusi hazırlanmış hər bir elementin arxasında dərin analitika dayanır. Və bu analitika nə qədər çox məlumat toplayırsa, bir o qədər dəqiq işləyir. pinco az səhifəsi isə bu mexanizmin ən görünən hissəsidir. Arxa tərəfdə isə çox sayda proqram, alqoritm və ssenari işləyir. Və ən maraqlısı odur ki, bu mexanizmlərin çoxu haqqında biz ümumiyyətlə məlumatlı deyilik. Biz sadəcə istifadə edirik, bəzən qazanırıq, bəzən uduzuruq, amma heç vaxt düşünmürük ki, bu prosesin arxasında nə baş verir.

pinco təcrübəsi – istifadəçi məlumatlarının taleyi

Məlumatlar bu gün ən dəyərli valyutadır. Və pinco kimi xidmətlər bu valyutanı toplamaq üçün əla vasitədir. Hər qeydiyyatdan keçən istifadəçi özü haqqında məlumat verir: ad, soyad, e-poçt, telefon nömrəsi, bəzən isə daha çox. Sonra isə davranış məlumatları: nə vaxt daxil olur, nə qədər vaxt keçirir, hansı bölmələrə baxır, nəyə maraq göstərir. Bütün bu məlumatlar toplanır, işlənir və analiz olunur. Nə üçün? Müxtəlif məqsədlər üçün. Birincisi, istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmaq üçün. İkincisi, daha effektiv reklam kampaniyaları qurmaq üçün. Üçüncüsü, bəlkə də, üçüncü tərəflərə məlumat satmaq üçün. Sonuncu fikir bəzilərinə paranoid görünə bilər, amma bu, real təcrübədir. Böyük korporasiyalar məlumatları üçüncü tərəflərə satırlar və bu, qanunidir, əgər istifadəçi razılaşmasında bu qeyd olunubsa. Və kim razılaşmanı sona qədər oxuyur? Bəlkə də, siz oxumusunuz, amma istifadəçilərin çoxu sadəcə “Razıyam” düyməsini basır. Bu da oyunun bir hissəsidir. İndi isə gəlin görək pinco bu məlumatlardan necə istifadə edir. Bir cədvəl şəklində təqdim edirəm: